Nawigacja

Agresja osób z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim - uwarunkowania i przejawy Nieśmiałość System nauczania osób niepełnosprawnych we Francji Jak skutecznie przeprowadzić trening twórczego myślenia. Wygraj z astmą Zasadność funkcjonowania szkół specjalnych dla dzieci upośledzonych umysłowo Elementy kinezjologii edukacyjnej w szkole specjalnej Metody wspomagające i alternatywne Mózgowe porażenie dziecięce Metoda Knilla w pracy z dzieckiem Wpływ zajęć relaksacyjnych na dziecko z dysfunkcjami rozwojowymi.

Publ. nauczycieli

Agresja osób z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim - uwarunkowania i przejawy

Agresja osób z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim - uwarunkowania i przejawy

 

            Emocje osób z upośledzeniem umysłowym charakteryzują się sztywnością oraz małym zróżnicowaniem. U osób z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim występuje słaba zdolność kontroli i panowania nad sobą. Ich potrzeby są determinowane przez wybujała na tle afektów sferę popędową, stosunkowo słabo kontrolowaną. Charakterystycznym objawem jest sztywność zachowań, poglądów i uczuć, przy wzmożonej podatności na sugestię. Ograniczone jest przeżywanie uczuć wyższych: patriotycznych, moralnych, społecznych, estetycznych. Osoby z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim cechuje słaby krytycyzm w stosunku do otoczenia, jak i do siebie. Jednak niektórzy mają poczucie swego ograniczenia, co wyzwala u nich kompleks mniejszej wartości oraz różne mechanizmy obronne. W porównaniu z dziećmi w normie intelektualnej, dzieci z lekkim upośledzeniem umysłowym charakteryzują się mniejszą wrażliwością i powinnością moralną. Występuje

u nich niestałość emocjonalna, impulsywność, agresywność, osłabienie mechanizmów kontroli. Także często pojawiają się wahania nastroju bez wyraźnej przyczyny: od gniewu z agresją, do apatii i bierności. Osoby z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim są bardziej podatne na zaburzenia sfery emocjonalnej niż jednostki o prawidłowym rozwoju umysłowym, co wynika przede wszystkim z zaburzonych interakcji z otoczeniem , a także z obniżonej sprawności intelektualnej (Kościelak, 1989).

            K. Dąbrowski(1959 za: Bartkowicz, 1983, s. 38) powołując się na obserwacje i doświadczenia kliniczne, uważa, że zwiększona agresywność wykazuje zależność od niektórych zaburzeń nerwowych i umysłowych, w tym również oligofrenii. Agresywność traktuje on jako jeden z podstawowych symptomów tych przypadków oligofrenii, z którą współwystępują skłonności psychopatyczne. Większość osób z upośledzeniem umysłowym przejawia wrogość i agresję w ten sam sposób, co osoby w normie intelektualnej i w istocie

z tych samych powodów. Stwierdzenie to dotyczy głównie osób z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, u których tło upośledzenia nie jest biologiczne, lecz socjokulturowe. Na podstawie badań przejawów agresji przez osoby z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim wysunięte zostały następujące wnioski:

1. Brak jest podstaw do twierdzenia, że upośledzenie umysłowe prowadzi nieuchronnie do zwiększonej agresywności jednostki.

2. Typowe cechy sfery emocjonalnej, jak też najczęściej spotykane zaburzenia emocjonalne osób z upośledzeniem umysłowym mogą bardziej sprzyjać unikaniu agresji, niż inicjować agresję (Bartkowicz, 19830.

            Badania przeprowadzone wśród młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim wykazały, że istnieje zależność między takimi cechami osobowości, jak ekstrawersja - introwersja i neurotyczność, a rodzajami i formami agresji. Osoby o obniżonej sprawności intelektualnej cechuje osobowość ambiwalentna - między ekstrawertywną i intrawertywną oraz przeciętny poziom neurotyczności. Na podstawie wyników przeprowadzonych badań można zauważyć, że młodzież z obniżona sprawnością umysłową nie przejawia bardziej agresywnych zachowań niż ich rówieśnicy w normie intelektualnej, lecz inne są formy tych zachowań. podwyższony poziom  neurotyzmu u osób z upośledzeniem umysłowym, powoduje, ze agresja częściej przybiera formę pośrednią, tj. poprzez złośliwe plotki, żarty, próby ośmieszenia, a także wyładowanie złości na przedmiotach martwych. Tak więc lęk powoduje formy zachowań agresywnych nie wprost, a w generalizowanej postawie wrogości do otoczenia. Ekstrawersja nie jest związana z zachowaniami agresywnymi u młodzieży

z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim.

            Funkcjonowanie zgodne z oczekiwaniami w sytuacjach interpersonalnych osób

z upośledzeniem umysłowym jest w dużej mierze uzależnione od przejawianych przez nie zachowań społecznych. Zachowania oparte na systemie wartości moralnych ogólnie akceptowanych może wyznaczać kierunek aktualnych i przyszłych interakcji osób z upośledzeniem umysłowym (Giryński, 1995, s. 131). Jedna z teorii agresji tłumaczy istnienie zachowań agresywnych u osób z upośledzeniem umysłowym jako reakcji na sytuacje frustracyjne. Ma to swoje uzasadnienie, bowiem  deficyt intelektualny powoduje często nieumiejętność zakomunikowania swoich potrzeb. Niemożność zaspokojenia potrzeby powoduje wzrost napięcia emocjonalnego, które zostaje zredukowane poprzez agresję skierowaną na otoczenie lub na siebie (Bobek, 1989 za: Mikrut, 1997).

            Zdaniem innego autora (Pospiszyl, 1970) zachowania agresywne wynikają z braku zastosowania mechanizmu obronnego w sytuacjach frustracyjnych, jakim jest racjonalizacja. zaburzona sfera poznawcza osób z upośledzeniem umysłowym sprawia, że osoby te nieadekwatnie do zaistniałych faktów tłumaczą sobie sytuacje frustracyjne i reagują wybuchami agresji. Ten sam autor uważa także, że agresja ma związek z tzw. "poczuciem pokrzywdzenia”.

            W oparciu o społeczną teorię uczenia się zakłada się, że obserwacja zachowań ludzi służących za modele, prowadzi do ich naśladowania. Jednak zdaniem Bartkowicza(1983) tylko wysoki konformizm osób z upośledzeniem przemawia za tą opinią, co też może mieć związek z ich bezkrytycyzmem. Na podstawie badań osób z obniżoną sprawnością intelektualną wykazał, że występują u nich takie częste akty agresji, jak: krytykowanie  poleceń przełożonych, uczestnictwo w bójkach z kolegami, skarżenie na nich do wychowawców.

            Upośledzenie umysłowe nie należy do czynników, które wpływają jednoznacznie na poziom zachowań agresywnych, a jedynie na ich rodzaj. Do takich wniosków doszli autorzy (Mikrut, Olszewski, 1998) badający grupę 224 uczniów klas V - VIII szkół podstawowych dla upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim oraz szkół masowych. Ponadto stwierdzili, że:

- uczniowie z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim rzadziej niż ich pełnosprawni intelektualnie rówieśnicy przejawiają agresję werbalną,

-uczniowie z upośledzeniem umysłowym wykazują niższy poziom drażliwości,

-dziewczęta z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim częściej niż ich pełnosprawne rówieśniczki przejawiają agresje fizyczną,

- uczniowie z upośledzeniem umysłowym częściej stosują przemoc fizyczną niż ich pełnosprawni rówieśnicy.

            Z powyższych stwierdzeń wynika, że uczniowie z upośledzeniem umysłowym

w stopniu lekkim są mniej agresywni niż ich pełnosprawni intelektualnie rówieśnicy, pomimo, że częściej uciekają się do przemocy fizycznej.

 

 

Literatura:

Bartkowicz Z.(1983), Nieletni z obniżoną sprawnością umysłową w zakładzie poprawczym. Lublin:UMCS.

Kościelak R.(1989), Psychologiczne podstawy rewalidacji upośledzonych umysłowo. Warszawa:PWN.

Giryński A.(1995), Nastawienia agresywne młodzieży a preferowane przez nią wartości moralno - społeczne. W: J. Pańczyk(red.), Roczniki Pedagogiki Spesjalnej,t 6.Warszawa:WSPS.

Mikrut A.(1997), Upośledzenie umysłowe a zachowania agresywne i przestępcze. W:F.Kozaczuk, B.Urban(red.), Profilaktyka i resocjalizacja młodzieży.Rzeszów:WSP.

 

 

                                   Opracowała: Alina Kalafarska

 

Aktualności

Kontakt

  • Szkoła Podstawowa Specjalna Nr 10
    ul. Łagiewnicka 65
    41-608 Świętochłowice
  • (32) 345-19-26

Galeria zdjęć